ÖZET
Bu çalışma, Irak’tan Türkiye’ye göç eden mültecilerin dini algılarındaki değişimi, ibadet pratiklerindeki dönüşümü ve toplumsal uyum süreçlerini konu edinmektedir. Araştırmanın amacı, göç deneyiminin bireylerin dini uyum süreçleri üzerindeki etkisini çok boyutlu bir perspektiften incelemek ve bu yolla göçmen entegrasyon politikalarının şekillendirilmesine katkı sunmaktır. Çalışma, göçmenlerin dini pratiklerinin yeni bir toplumsal bağlamda nasıl yeniden şekillendiğini, dini algılarının göç sürecinden nasıl etkilendiğini ve bu dönüşümün toplumsal uyum sürecindeki rolünü problem edinmiştir. Dolayısıyla bu araştırma, dinin göç sürecinde sadece bireysel bir inanç alanı değil, aynı zamanda toplumsal uyum ve kültürel etkileşimi belirleyen çok boyutlu bir olgu olarak nasıl dönüştüğünü ele alan kavramsal bir çerçeveye dayanmaktadır. Bu bağlamda Irak ve Türkiye’deki dini yaşam arasındaki farklılıkların göçmenler tarafından nasıl deneyimlendiği ve yorumlandığı araştırılmıştır. Nitel yöntem ve fenomenolojik yaklaşım çerçevesinde gerçekleştirilen araştırmada, Ordu ilinde yaşayan 10 Iraklı mülteci ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda “Irak’ta din ve toplumsal yaşam”, “göç sonrası Türkiye’deki din algısı” ile “dini kurumlar ve toplumsal uyum” şeklinde üç ana tema belirlenmiştir. Araştırma bulguları, göç sürecinde dini algı ve tutumların sabit bir yapı olmaktan ziyade dönüşüme açık ve bağlama göre esneyen bir karakter taşıdığını ortaya koymuştur. Katılımcılar, Irak’ta kolektif ve normatif yapılarla şekillenen dini yaşamın Türkiye’de daha bireysel, esnek ve çok sesli bir forma evrildiğini deneyimlemişlerdir. Türkiye’deki dini kurumların erişilebilirlik ve sosyal destek açısından olumlu algılandığı, ancak kültürel farklılıklar ve dil engellerinin uyum sürecini zorlaştırdığı tespit edilmiştir.
